ÖRNEK KARAR: İŞÇİ FESHİNE DAYANAN KIDEM TAZMİNATI DAVASINDA ÇIKIŞ KODU FESİH SEBEBİYLE BAĞLILIK YARATMAZ

T.C.

YARGITAY DOKUZUNCU HUKUK DAİRESİ

Esas No: 2023/7457Karar No: 2023/6904Tarih: 11.05.2023

KONU

Karar, fabrikanın başka bir ile taşınması ve alacaklarının eksik ödenmesi nedeniyle sözleşmesini haklı olarak feshettiğini ileri süren işçinin kıdem tazminatı talebinde, mahkemenin işverenin devamsızlık feshini inceleyerek ve SGK çıkış kodu ile savunmanın farklı olduğunu gerekçe göstererek talebi kabul etmesine ilişkindir. Karar, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz başvurusu üzerine verilmiş ve Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Kararın en dikkat çekici yönü: Daire, kanun yararına temyizde delil değerlendirmesi yapılamayacağını belirtmekle birlikte; mahkemenin işçinin dayandığı fesih vakıasını değiştirerek işveren feshi yönünden inceleme yapmasının taraflarca getirilme ilkesine aykırı olduğunu ve fesih sebebiyle bağlılık ilkesinin SGK çıkış koduyla bağlılık anlamına gelmediğini vurgulamıştır.

OLAYIN ÖZETİ

Davacı işçi, asgari ücretle çalıştığını, fazla çalışmasının eksik ödendiğini, işverenin fabrikayı kapatarak işçileri 49 km uzaklıktaki başka bir ildeki fabrikaya nakletmek istediğini, ailesinin bulunduğu yerden ulaşımın zor olduğunu ve vaat edilen zammın yapılmadığını belirterek, hem alacaklarının ödenmemesi hem de çalışma koşullarının ağırlaşması nedeniyle sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini ileri sürmüş, kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti talep etmiştir.

Davalı işveren, işçinin 09.12.2017-18.12.2017 arasında devamsızlık yaptığını, tutanak tutulup ihtarname gönderildiğini, çıkışın 22 koduyla (diğer nedenler) yapıldığını, işçinin yurt dışına çalışmaya gittiğinin öğrenildiğini ve fabrikanın taşınma kararının fesihten çok sonra (2018'de) alındığını savunmuştur.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk derece mahkemesi, işten ayrılış bildirgesinde çıkış kodunun 22 olarak gösterildiğini, fesih nedeniyle bağlı olan işverenin ise devamsızlık savunduğunu, sigorta kaydındaki fesih nedeninin farklı olduğunu ve işverenin feshin tazminat gerektirmeyecek şekilde sona erdiğini kanıtlayamadığını belirterek kıdem tazminatını kabul etmiş; fazla çalışmayı ise imzalı bordrolar, banka kayıtları ve parmak izi kayıtlarının uyumlu olduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Karar kesin olarak verilmiştir.

Adalet Bakanlığı; resmî kayıtlara göre işçinin devamsızlığın ikinci günü yurt dışına çıkıp altı ay sonra döndüğünü, işverenin haklı fesih yaptığını belirterek kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur.

YARGITAY'IN DEĞERLENDİRMESİ

Daire, HMK m. 363 ve 371 gerekçelerine göre kanun yararına temyizde yalnızca yürürlükteki hukukun yanlış uygulanıp uygulanmadığının denetlendiğini, maddi vakıa ve delil değerlendirmesine girilmeyeceğini belirtmiştir. Bakanlığın işverenin haklı fesih yaptığına ilişkin itirazı delil değerlendirmesine yönelik olduğundan bu yönden istem yerinde değildir.

Ancak mahkeme HMK m. 25/1 (taraflarca getirilme ilkesi) ve m. 190/1'e (ispat yükü) aykırı yargılama yapmıştır. Davacı kıdem tazminatı talebini işçinin kendi haklı feshine dayandırmıştır. Sözleşmenin kıdem tazminatına hak kazandırmayacak şekilde sona erdiğini ispat yükü işverende olsa da, işçi feshin işverenin belirttiğinden başka bir nedene dayandığını iddia ediyorsa bunu ispatla yükümlüdür. Fesih sebebiyle bağlılık ilkesi işçi için de geçerlidir; mahkeme işçinin ileri sürdüğü fesih nedenlerine ilişkin delilleri toplamalıydı.

Mahkemenin işçi feshinin haklı nedeni olup olmadığını belirlemek yerine işveren feshini incelemesi hatalıdır. Ayrıca feshin haksızlığını çıkış kodu ile savunmanın farklı olmasına dayandırması da doğru değildir; zira fesih sebebiyle bağlılık ilkesi, fesheden tarafın bildirdiği fesih nedeni dışında sonradan başka gerekçeye dayanamaması anlamına gelir, SGK'ya bildirilen çıkış kodu dışında bir gerekçeye dayanılamayacağı anlamına gelmez.

SONUÇ

Kanun yararına temyiz istemi kabul edilerek karar, sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMUŞTUR. Karar oy birliğiyle verilmiştir.

UYGULAMAYA YÖNELİK ÇIKARIMLAR

• İşçi kıdem tazminatı talebini kendi haklı feshine dayandırmışsa, mahkeme bu fesih nedenlerinin varlığını incelemeli; davayı kendiliğinden işveren feshi üzerinden değerlendiremez.
• Fesih sebebiyle bağlılık ilkesi hem işçi hem işveren için geçerlidir: Fesheden taraf, fesih bildiriminde gösterdiği nedenle bağlıdır.
• SGK işten ayrılış bildirgesindeki çıkış kodu tek başına fesih nedenini belirlemez; çıkış kodunun yanlış veya genel (ör. 22 kodu) girilmesi, işverenin gerçek fesih nedenini ispatlamasına engel değildir. Yine de İK birimleri çıkış kodunu fesih nedenine uygun seçmelidir.
• Kanun yararına temyiz, delil takdirine yönelik itirazlar için sonuç doğurmaz; usul kurallarının açık ihlali hâlinde kabul edilir.

Yargıtay kararları, kanun yorumları, makaleler ve mevzuat hükümleri; PDF ve Word sürümleriyle birlikte.